Stan prawny: 9 sierpnia 2026 r.
Ostatnia aktualizacja: 9 sierpnia 2026 r.
Czy w Polsce można zawrzeć małżeństwo dwóch osób tej samej płci? Czy Polska uznaje ślub jednopłciowy zawarty za granicą? Co zmienił wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 2025 roku, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z marca 2026 roku oraz nowe przepisy dotyczące transkrypcji zagranicznych aktów małżeństwa?
W 2025 i 2026 roku sytuacja prawna par jednopłciowych w Polsce wyraźnie się zmieniła. Jednocześnie trzeba rozróżnić dwie kwestie: zawarcie małżeństwa jednopłciowego w Polsce oraz uznanie małżeństwa jednopłciowego zawartego legalnie za granicą.
Najważniejsze w skrócie
Na 9 sierpnia 2026 r. w Polsce nadal nie można zawrzeć małżeństwa dwóch osób tej samej płci.
Jednocześnie sytuacja osób, które zawarły małżeństwo jednopłciowe w innym państwie, uległa istotnej zmianie.
25 listopada 2025 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-713/23 orzekł, że państwo członkowskie UE musi uznać małżeństwo osób tej samej płci zawarte legalnie w innym państwie członkowskim, jeżeli jest to konieczne do umożliwienia obywatelom korzystania z praw wynikających z prawa Unii. Nie oznacza to jednak obowiązku wprowadzenia małżeństw jednopłciowych do krajowego prawa małżeńskiego. [1]
20 marca 2026 r. Naczelny Sąd Administracyjny, stosując wykładnię wynikającą z wyroku TSUE, zobowiązał kierownika USC do dokonania transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa dwóch osób tej samej płci zawartego w Niemczech. [2]
Oznacza to, że Polska nie wprowadziła małżeństw jednopłciowych zawieranych w kraju, ale jednocześnie prawo i orzecznictwo dotyczące uznawania małżeństw zawartych za granicą przeszły w ostatnim czasie bardzo istotną zmianę.
Czy w Polsce można zawrzeć małżeństwo jednopłciowe?
Nie.
Na dzień 9 sierpnia 2026 r. polskie prawo nie przewiduje możliwości zawarcia w Polsce małżeństwa przez dwie osoby tej samej płci.
Oznacza to, że para jednopłciowa nie może obecnie udać się do polskiego Urzędu Stanu Cywilnego i zawrzeć tam małżeństwa na takich samych zasadach jak para różnopłciowa.
To jednak nie oznacza, że polskie prawo może całkowicie ignorować małżeństwo jednopłciowe legalnie zawarte w innym państwie Unii Europejskiej.
I właśnie ta różnica stała się kluczowa po wyroku TSUE z 25 listopada 2025 r.
Wyrok TSUE z 25 listopada 2025 r. – sprawa C-713/23
Jednym z najważniejszych wydarzeń w tej sprawie był wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 25 listopada 2025 r. w sprawie C-713/23.
Sprawa dotyczyła pary obywateli Unii, która zawarła małżeństwo jednopłciowe w innym państwie członkowskim i zwróciła się o uznanie tego małżeństwa w państwie pochodzenia.
TSUE wskazał, że państwo członkowskie musi uznać takie małżeństwo dla celów korzystania z praw wynikających z prawa Unii, w szczególności związanych ze swobodą przemieszczania się i pobytu obywateli UE. [1]
Czy wyrok TSUE nakazał Polsce wprowadzenie małżeństw jednopłciowych?
Nie.
To bardzo ważne rozróżnienie.
Prawo rodzinne, w tym zasady zawierania małżeństw, pozostaje zasadniczo w kompetencji państw członkowskich. Jednak państwa, wykonując swoje kompetencje, muszą przestrzegać prawa Unii.
Dlatego wyrok TSUE nie oznacza:
„Od teraz w Polsce można zawrzeć małżeństwo jednopłciowe”.
Oznacza natomiast, że państwo członkowskie nie może ignorować określonych skutków legalnie zawartego małżeństwa jednopłciowego, jeżeli prowadziłoby to do naruszenia praw wynikających z prawa UE.
Wyrok NSA z 20 marca 2026 r.
Kolejnym przełomowym wydarzeniem był wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 marca 2026 r., sygn. II OSK 216/21.
Sprawa dotyczyła odmowy dokonania transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa osób tej samej płci.
NSA uchylił wcześniejsze rozstrzygnięcia i zobowiązał kierownika Urzędu Stanu Cywilnego do dokonania transkrypcji aktu małżeństwa zawartego w Niemczech. [2]
Sąd wskazał, że przy rozstrzyganiu takiej sprawy trzeba uwzględniać nie tylko polskie przepisy, lecz także prawo Unii Europejskiej oraz standardy ochrony praw człowieka.
NSA odwołał się bezpośrednio do wiążącej wykładni przedstawionej przez TSUE w wyroku C-713/23.
Co szczególnie istotne?
NSA stwierdził, że art. 18 Konstytucji RP nie może być traktowany jako bezwzględna przeszkoda w uznaniu małżeństwa osób tej samej płci zawartego za granicą.
Sąd uznał również, że sama możliwość posługiwania się zagranicznym dokumentem nie zapewnia wystarczającej i pewnej ochrony prawnej.
W ocenie NSA transkrypcja zagranicznego aktu małżeństwa może być konieczna, aby zapewnić skuteczne korzystanie z praw wynikających z prawa Unii. [2]
Co to jest transkrypcja zagranicznego aktu małżeństwa?
Transkrypcja polega na przeniesieniu treści zagranicznego aktu stanu cywilnego do polskiego rejestru stanu cywilnego.
W przypadku małżeństwa oznacza to, że zagraniczny akt małżeństwa zostaje odzwierciedlony w polskim rejestrze.
Nie oznacza to zawarcia nowego małżeństwa w Polsce.
Małżeństwo zostało już zawarte za granicą – transkrypcja służy jego zarejestrowaniu w polskim systemie rejestracji stanu cywilnego.
Co zmieniło rozporządzenie z 22 maja 2026 r.?
Rozporządzenie przewiduje nowe wzory odpisów aktów małżeństwa, uwzględniające również sytuacje, w których akt małżeństwa został sporządzony w wyniku transkrypcji małżeństwa zawartego za granicą.
Jest to istotne również z praktycznego punktu widzenia. Wcześniej urzędy stanu cywilnego musiały mierzyć się z problemem wykonywania orzeczeń sądowych przy użyciu wzorów dokumentów, które nie były dostosowane do nowej sytuacji prawnej. [3]
Kiedy nowe przepisy zaczną obowiązywać?
Rozporządzenie zostało ogłoszone 22 maja 2026 r., ale nie weszło w życie od razu.
Zgodnie z informacją w oficjalnym rejestrze aktów prawnych jego data wejścia w życie to 23 sierpnia 2026 r. [4]
Dlatego na dzień publikacji tego artykułu, czyli 9 sierpnia 2026 r., jesteśmy jeszcze w okresie poprzedzającym wejście nowych wzorów dokumentów w życie.
Czy para jednopłciowa może dokonać transkrypcji ślubu zawartego za granicą?
Sytuacja prawna jest obecnie znacznie korzystniejsza niż wcześniej.
Po wyroku TSUE oraz wyroku NSA istnieje podstawa do uznawania zagranicznych małżeństw jednopłciowych w sytuacjach objętych prawem Unii.
Dodatkowo nowe przepisy dotyczące wzorów dokumentów mają od 23 sierpnia 2026 r. zapewnić urzędom rozwiązanie administracyjne umożliwiające dokonywanie takich transkrypcji. [2][3][4]
Ministerstwo Cyfryzacji wskazuje, że po wejściu nowych rozwiązań w życie para jednopłciowa, która zawarła małżeństwo za granicą, będzie mogła dokonać jego transkrypcji w Polsce w Urzędzie Stanu Cywilnego. [3]
W przypadku konkretnej sprawy warto jednak sprawdzić aktualne wymagania właściwego USC lub skonsultować sytuację z prawnikiem.
Czy transkrypcja oznacza, że w Polsce zalegalizowano małżeństwa jednopłciowe?
Nie.
To jedna z najważniejszych kwestii, które należy wyraźnie rozdzielić.
Zawarcie małżeństwa w Polsce
Nadal nie jest możliwe zawarcie małżeństwa przez dwie osoby tej samej płci w polskim USC.
Uznanie małżeństwa zawartego za granicą
To odrębna kwestia. Polska, wykonując zobowiązania wynikające z prawa UE i orzecznictwa sądowego, musi respektować określone skutki małżeństw zawartych legalnie w innych państwach.
Transkrypcja
Jest sposobem przeniesienia zagranicznego aktu małżeństwa do polskiego rejestru stanu cywilnego. Nie jest ponownym zawarciem małżeństwa w Polsce.
Co oznacza to dla pary, która wzięła ślub za granicą?
Jeżeli para jednopłciowa zawarła legalne małżeństwo w innym państwie, zmiany z lat 2025–2026 są bardzo istotne.
W szczególności:
-
wyrok TSUE wzmocnił obowiązek uznawania określonych skutków takich małżeństw w ramach prawa UE,
-
wyrok NSA z 20 marca 2026 r. potwierdził możliwość dokonania transkrypcji w konkretnej sprawie dotyczącej małżeństwa zawartego w Niemczech,
-
rozporządzenie z 22 maja 2026 r. przygotowało nowe wzory dokumentów potrzebne do obsługi takich przypadków przez USC,
-
nowe rozporządzenie ma wejść w życie 23 sierpnia 2026 r. [1][2][3][4]
W praktyce oznacza to stopniowe przejście od sytuacji, w której osoby zawierające małżeństwo jednopłciowe za granicą napotykały poważne bariery administracyjne, do rozwiązania pozwalającego na jego rejestrację w polskim systemie.
A co ze związkami partnerskimi?
Małżeństwa jednopłciowe i związki partnerskie to dwie różne instytucje prawne.
W 2026 r. trwały prace legislacyjne nad ustawami dotyczącymi statusu osób pozostających w związkach nieformalnych.
29 maja 2026 r. Sejm uchwalił ustawę o statusie osoby najbliższej w związku i umowie o wspólnym pożyciu oraz przepisy wprowadzające tę ustawę.
17 lipca 2026 r. Prezydent RP Karol Nawrocki poinformował jednak o zawetowaniu obu ustaw. [5]
Weto tych ustaw nie zmieniło zasad dotyczących zawierania małżeństw jednopłciowych ani nie unieważniło skutków wyroku TSUE czy wyroku NSA dotyczących uznawania zagranicznych małżeństw.
Są to odrębne kwestie prawne.
Najważniejsze daty
25 listopada 2025 r.
TSUE – sprawa C-713/23
Trybunał wskazał na obowiązek uznawania małżeństwa osób tej samej płci zawartego legalnie w innym państwie członkowskim UE w zakresie wymaganym przez prawo Unii. [1]
20 marca 2026 r.
Naczelny Sąd Administracyjny – II OSK 216/21
NSA zobowiązał USC do dokonania transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa osób tej samej płci zawartego w Niemczech. [2]
22 maja 2026 r.
Nowe rozporządzenie dotyczące wzorów dokumentów stanu cywilnego
Podpisano rozporządzenie umożliwiające przygotowanie dokumentów dostosowanych do transkrypcji zagranicznych małżeństw jednopłciowych. [3]
17 lipca 2026 r.
Weto ustaw dotyczących statusu osoby najbliższej
Prezydent zawetował ustawę o statusie osoby najbliższej w związku i umowie o wspólnym pożyciu oraz ustawę wprowadzającą te przepisy. [5]
23 sierpnia 2026 r.
Wejście w życie rozporządzenia z 22 maja 2026 r.
Od tego dnia mają obowiązywać nowe wzory dokumentów przewidziane w rozporządzeniu. [4]
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Czy można wziąć ślub jednopłciowy w Polsce?
Nie. Na dzień 9 sierpnia 2026 r. polskie prawo nie przewiduje możliwości zawarcia małżeństwa dwóch osób tej samej płci w Polsce.
Czy Polska musi uznać ślub jednopłciowy zawarty za granicą?
W określonych sytuacjach wynikających z prawa Unii Europejskiej – tak. Szczególne znaczenie ma tutaj wyrok TSUE z 25 listopada 2025 r. w sprawie C-713/23. [1]
Czy wyrok TSUE zalegalizował małżeństwa jednopłciowe w Polsce?
Nie. Wyrok dotyczy uznawania małżeństwa zawartego legalnie w innym państwie członkowskim UE, a nie obowiązku umożliwienia zawierania takich małżeństw w Polsce.
Czy można dokonać transkrypcji zagranicznego małżeństwa jednopłciowego?
Po wyroku TSUE i wyroku NSA z 20 marca 2026 r. istnieje podstawa do uznawania takich małżeństw w zakresie wynikającym z prawa UE. Nowe rozwiązania dotyczące wzorów dokumentów mają umożliwić sprawną obsługę takich transkrypcji przez USC po wejściu rozporządzenia w życie 23 sierpnia 2026 r. [2][3][4]
Czy wyrok NSA z marca 2026 r. dotyczył konkretnej pary?
Tak. Sprawa II OSK 216/21 dotyczyła transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa zawartego przez osoby tej samej płci w Niemczech. NSA uchylił wcześniejsze rozstrzygnięcia i zobowiązał kierownika USC do dokonania transkrypcji. [2]
Czy transkrypcja oznacza zawarcie nowego małżeństwa w Polsce?
Nie. Transkrypcja polega na przeniesieniu zagranicznego aktu małżeństwa do polskiego rejestru stanu cywilnego.
Czy rozporządzenie z 22 maja 2026 r. już obowiązuje?
Nie na dzień 9 sierpnia 2026 r. Zostało ogłoszone 22 maja 2026 r., a jego data wejścia w życie została określona na 23 sierpnia 2026 r. [4]
Czy wniosek o transkrypcję można złożyć w dowolnym USC?
Ministerstwo Cyfryzacji wskazuje, że po wejściu nowych rozwiązań w życie transkrypcja zagranicznego aktu małżeństwa będzie możliwa w Urzędzie Stanu Cywilnego. W konkretnej sprawie warto wcześniej sprawdzić aktualną procedurę i wymagane dokumenty. [3]
Czy weto ustawy o statusie osoby najbliższej zmieniło sytuację małżeństw jednopłciowych?
Nie bezpośrednio. Weto z lipca 2026 r. dotyczyło odrębnych ustaw regulujących status osoby najbliższej w związku i umowę o wspólnym pożyciu. Nie było to weto dotyczące legalizacji małżeństw jednopłciowych. [5]
Czy sytuacja prawna może się jeszcze zmienić?
Tak. Prawo i orzecznictwo mogą się zmieniać, dlatego przy sprawach dotyczących konkretnej sytuacji rodzinnej warto korzystać z aktualnych informacji publikowanych przez organy państwowe, sądy i instytucje Unii Europejskiej.
Podsumowanie
W 2026 roku sytuacja prawna małżeństw jednopłciowych w Polsce jest bardziej złożona, niż sugerowałoby proste stwierdzenie, że „małżeństwa jednopłciowe są w Polsce nielegalne”.
Nadal nie można zawrzeć małżeństwa jednopłciowego w Polsce.
Jednocześnie legalnie zawarte za granicą małżeństwa osób tej samej płci podlegają ochronie wynikającej z prawa Unii Europejskiej. Wyrok TSUE z 25 listopada 2025 r. oraz wyrok NSA z 20 marca 2026 r. znacząco zmieniły sytuację prawną w zakresie uznawania takich małżeństw. [1][2]
Kolejnym ważnym krokiem jest rozporządzenie z 22 maja 2026 r., które dostosowuje wzory dokumentów stanu cywilnego do nowych realiów prawnych. Rozporządzenie ma wejść w życie 23 sierpnia 2026 r. [3][4]
Ważne: ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. W przypadku konkretnej sytuacji rodzinnej, transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa lub problemu z USC warto skonsultować się z prawnikiem albo właściwym Urzędem Stanu Cywilnego.
Artykuł został zweryfikowany pod kątem zmian prawnych na dzień 9 sierpnia 2026 r.
