Stan prawny: 16 sierpnia 2026 r.
Ostatnia aktualizacja: 16 sierpnia 2026 r.
Czy w Polsce można zawrzeć małżeństwo dwóch osób tej samej płci? Czy Polska uznaje ślub jednopłciowy zawarty za granicą? Co zmieniły wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 2025 roku, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z marca 2026 roku oraz przepisy dotyczące transkrypcji zagranicznych aktów małżeństwa?
Sytuacja prawna w 2026 roku jest bardziej złożona niż jeszcze kilka lat temu. Trzeba przede wszystkim odróżnić możliwość zawarcia małżeństwa jednopłciowego w Polsce od uznania lub transkrypcji małżeństwa legalnie zawartego w innym państwie.
Dodatkowym elementem jest orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 28 lipca 2026 r. dotyczące nowych wzorów dokumentów stanu cywilnego. Z tego powodu sytuacja związana z administracyjną obsługą transkrypcji pozostaje obecnie prawnie skomplikowana.
Najważniejsze informacje w skrócie
Na 16 sierpnia 2026 r.:
- polskie prawo nadal nie przewiduje możliwości zawarcia w polskim USC małżeństwa przez dwie osoby tej samej płci,
- TSUE w wyroku z 25 listopada 2025 r. w sprawie C-713/23 uznał, że państwo członkowskie musi respektować małżeństwo osób tej samej płci legalnie zawarte w innym państwie UE w zakresie wymaganym przez prawo Unii,
- NSA 20 marca 2026 r. w sprawie II OSK 216/21 zobowiązał kierownika USC do dokonania transkrypcji aktu małżeństwa dwóch mężczyzn zawartego w Niemczech,
- 22 maja 2026 r. ogłoszono rozporządzenie zmieniające wzory dokumentów stanu cywilnego, które zgodnie z jego treścią ma wejść w życie 23 sierpnia 2026 r.,
- 28 lipca 2026 r. Trybunał Konstytucyjny ogłosił orzeczenie, w którym zakwestionował rozporządzenie w zakresie dotyczącym dokumentów umożliwiających transkrypcję zagranicznych małżeństw jednopłciowych,
- sytuacja dotycząca praktycznego stosowania nowych wzorów dokumentów pozostaje więc przedmiotem sporu prawnego.
Czy w Polsce można zawrzeć małżeństwo jednopłciowe?
Nie.
Na dzień 16 sierpnia 2026 r. polskie przepisy nie przewidują procedury pozwalającej dwóm osobom tej samej płci zawrzeć małżeństwo w polskim Urzędzie Stanu Cywilnego.
Nie oznacza to jednak, że polskie organy mogą w każdej sytuacji ignorować małżeństwo legalnie zawarte w innym państwie Unii Europejskiej.
To właśnie rozróżnienie stało się kluczowe po wyroku TSUE z 25 listopada 2025 r.
Co orzekł TSUE 25 listopada 2025 r.?
Sprawa C-713/23 dotyczyła dwóch obywateli Polski, którzy zawarli małżeństwo w Niemczech, a następnie starali się o jego uznanie w Polsce.
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wskazał, że państwo członkowskie musi respektować prawa obywateli Unii wynikające ze swobody przemieszczania się i życia rodzinnego.
Oznacza to, że państwo pochodzenia nie może odmówić uznania małżeństwa zawartego zgodnie z prawem innego państwa członkowskiego, jeżeli prowadziłoby to do pozbawienia obywateli skutecznego korzystania z praw wynikających z prawa Unii.
Czy TSUE nakazał Polsce wprowadzić małżeństwa jednopłciowe?
Nie.
To bardzo ważne rozróżnienie.
Zasady zawierania małżeństw pozostają zasadniczo w kompetencji państw członkowskich.
Wyrok TSUE nie oznacza więc:
„Od teraz dwie osoby tej samej płci mogą wziąć ślub w polskim USC”.
Dotyczy on natomiast obowiązku respektowania określonych skutków małżeństwa legalnie zawartego w innym państwie członkowskim UE.
Wyrok NSA z 20 marca 2026 r. – II OSK 216/21
Po wyroku TSUE sprawa wróciła do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
20 marca 2026 r. NSA uznał skargę za zasadną, uchylił wcześniejsze odmowne rozstrzygnięcia i zobowiązał kierownika USC do dokonania transkrypcji aktu małżeństwa zawartego w Niemczech przez osoby tej samej płci. [2]
NSA wskazał, że przy rozstrzyganiu sprawy należy uwzględnić nie tylko przepisy krajowe, ale również prawo Unii Europejskiej oraz standardy ochrony praw człowieka.
Sąd podkreślił również, że art. 18 Konstytucji RP nie może być interpretowany jako bezwzględna przeszkoda w uznaniu małżeństwa osób tej samej płci zawartego za granicą.
Co to jest transkrypcja aktu małżeństwa?
Transkrypcja polega na przeniesieniu treści zagranicznego aktu stanu cywilnego do polskiego rejestru stanu cywilnego.
Nie oznacza ona zawarcia nowego małżeństwa w Polsce.
Małżeństwo zostało zawarte wcześniej za granicą. Transkrypcja służy natomiast odzwierciedleniu zagranicznego aktu w polskim rejestrze.
Rozporządzenie z 22 maja 2026 r.
Nowe wzory zostały przygotowane tak, aby dokumenty związane z transkrypcją zagranicznego aktu małżeństwa mogły uwzględnić również sytuację, w której małżonkowie są osobami tej samej płci.
Rozporządzenie przewiduje trzymiesięczne vacatio legis.
Zgodnie z jego treścią nowe rozwiązania mają wejść w życie 23 sierpnia 2026 r.
Co wydarzyło się 28 lipca 2026 r.?
To element, którego nie można obecnie pominąć.
28 lipca 2026 r. Trybunał Konstytucyjny ogłosił orzeczenie dotyczące rozporządzenia Ministra Cyfryzacji z 22 maja 2026 r.
TK uznał rozporządzenie za niezgodne z art. 92 ust. 1 w związku z art. 18 Konstytucji RP w zakresie, w jakim wprowadza ono wzory dokumentów przeznaczone do sporządzania i wydawania dokumentów dotyczących małżeństw zawartych za granicą przez osoby tej samej płci.
Czy orzeczenie TK oznacza, że rozporządzenie nie wejdzie 23 sierpnia?
Sytuacja nie jest obecnie tak jednoznaczna.
Rozporządzenie z 22 maja nadal znajduje się w Dzienniku Ustaw i zgodnie z jego treścią ma wejść w życie 23 sierpnia 2026 r.
Jednocześnie 28 lipca Trybunał Konstytucyjny ogłosił orzeczenie kwestionujące część rozporządzenia. Według dostępnych na 16 sierpnia informacji orzeczenie to nie zostało opublikowane w Dzienniku Ustaw.
W praktyce oznacza to, że wokół skutków orzeczenia TK oraz dalszego stosowania rozporządzenia istnieje obecnie spór prawny.
Dlatego nie należy dziś kategorycznie pisać ani:
„od 23 sierpnia każda para na pewno będzie mogła dokonać transkrypcji”
ani:
„transkrypcja została definitywnie zablokowana”.
Sytuacja wymaga dalszego śledzenia.
Czy para jednopłciowa może obecnie dokonać transkrypcji zagranicznego aktu?
Istnieje bardzo istotne orzecznictwo przemawiające za możliwością transkrypcji.
W szczególności NSA w wyroku II OSK 216/21 zobowiązał kierownika USC do dokonania transkrypcji aktu małżeństwa zawartego w Niemczech.
Jednocześnie praktyka administracyjna po 23 sierpnia 2026 r. może zależeć od dalszego rozwoju sytuacji dotyczącej rozporządzenia oraz orzeczenia TK.
W konkretnej sprawie warto więc sprawdzić aktualne stanowisko właściwego USC albo skonsultować się z prawnikiem.
Czy transkrypcja oznacza legalizację małżeństw jednopłciowych w Polsce?
Nie.
Należy rozdzielić trzy różne kwestie.
Zawarcie małżeństwa w Polsce
Polskie prawo nadal nie umożliwia dwóm osobom tej samej płci zawarcia małżeństwa w polskim USC.
Uznanie małżeństwa zawartego za granicą
To odrębna kwestia związana między innymi z prawem Unii Europejskiej i swobodą przemieszczania się obywateli UE.
Transkrypcja
To przeniesienie zagranicznego aktu do polskiego rejestru stanu cywilnego. Nie jest to ponowne zawarcie małżeństwa.
Co z ustawą o statusie osoby najbliższej?
W 2026 r. parlament uchwalił ustawę o statusie osoby najbliższej w związku i umowie o wspólnym pożyciu oraz ustawę zawierającą przepisy wprowadzające.
29 maja 2026 r. Sejm uchwalił obie ustawy.
17 lipca 2026 r. Prezydent RP Karol Nawrocki odmówił ich podpisania. [5]
Weto nie uchyliło wyroku TSUE ani wyroku NSA dotyczących zagranicznych małżeństw osób tej samej płci.
Są to odrębne kwestie prawne.
Najważniejsze daty
25 listopada 2025 r.
TSUE – C-713/23
Wyrok dotyczący obowiązku respektowania małżeństwa osób tej samej płci legalnie zawartego w innym państwie członkowskim w zakresie wymaganym przez prawo UE.
20 marca 2026 r.
NSA – II OSK 216/21
NSA zobowiązał kierownika USC do transkrypcji aktu małżeństwa dwóch osób tej samej płci zawartego w Niemczech.
22 maja 2026 r.
Rozporządzenie Ministra Cyfryzacji – Dz.U. 2026 poz. 667
Ogłoszono nowe wzory dokumentów z zakresu rejestracji stanu cywilnego.
17 lipca 2026 r.
Weto Prezydenta
Prezydent odmówił podpisania ustawy o statusie osoby najbliższej oraz przepisów ją wprowadzających. [5]
28 lipca 2026 r.
Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego
TK zakwestionował rozporządzenie z 22 maja w zakresie dotyczącym dokumentów związanych z zagranicznymi małżeństwami jednopłciowymi.
23 sierpnia 2026 r.
Planowany termin wejścia rozporządzenia w życie
Termin wynika z rozporządzenia opublikowanego w Dzienniku Ustaw. Ze względu na orzeczenie TK dalszy rozwój sytuacji wymaga aktualizacji.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Czy można wziąć ślub jednopłciowy w Polsce?
Nie. Na 16 sierpnia 2026 r. polskie przepisy nie przewidują możliwości zawarcia małżeństwa przez dwie osoby tej samej płci w polskim USC.
Czy Polska musi uznać ślub jednopłciowy zawarty w innym kraju UE?
Prawo UE wymaga uznania takich małżeństw w zakresie niezbędnym do zapewnienia obywatelom UE skutecznego korzystania z praw wynikających z prawa Unii, co potwierdził TSUE w sprawie C-713/23. [1]
Czy wyrok TSUE zalegalizował małżeństwa jednopłciowe w Polsce?
Nie. Wyrok dotyczy uznawania małżeństw zawartych za granicą, a nie obowiązku umożliwienia zawierania takich małżeństw w Polsce.
Czy NSA nakazał transkrypcję małżeństwa jednopłciowego?
Tak. W sprawie II OSK 216/21 NSA zobowiązał kierownika USC do dokonania transkrypcji aktu małżeństwa zawartego w Niemczech.
Czy rozporządzenie z 22 maja 2026 r. już obowiązuje?
Nie. Zgodnie z treścią rozporządzenia jego wejście w życie przewidziano na 23 sierpnia 2026 r.
Co zmieniło orzeczenie TK z 28 lipca?
TK zakwestionował część rozporządzenia dotyczącą dokumentów dla zagranicznych małżeństw osób tej samej płci. Na dzień 16 sierpnia 2026 r. sytuacja dotycząca skutków tego orzeczenia i wejścia rozporządzenia w życie pozostaje prawnie sporna.
Czy transkrypcja oznacza zawarcie małżeństwa w Polsce?
Nie. Jest to przeniesienie zagranicznego aktu małżeństwa do polskiego rejestru.
Czy weto ustawy o statusie osoby najbliższej zmieniło wyrok TSUE lub NSA?
Nie. Weto dotyczyło odrębnej ustawy krajowej.
Czy sytuacja może zmienić się po 23 sierpnia 2026 r.?
Tak. Właśnie dlatego artykuł wymaga regularnej aktualizacji. Szczególnie ważne będzie sprawdzenie praktyki USC oraz dalszych działań dotyczących rozporządzenia i orzeczenia TK.
Źródła
[1] Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej – wyrok z 25 listopada 2025 r., C-713/23, Cupriak-Trojan i Trojan przeciwko Wojewodzie Mazowieckiemu.
[2] Naczelny Sąd Administracyjny – wyrok z 20 marca 2026 r., II OSK 216/21, dotyczący transkrypcji aktu małżeństwa zawartego w Niemczech przez osoby tej samej płci.
[3] Dziennik Ustaw 2026, poz. 667 – rozporządzenie Ministra Cyfryzacji z 22 maja 2026 r. zmieniające wzory dokumentów wydawanych z zakresu rejestracji stanu cywilnego.
[4] Ministerstwo Cyfryzacji – komunikat z 22 maja 2026 r. „Transkrypcja zagranicznych aktów małżeństwa – równe traktowanie dla wszystkich obywateli”.
[5] Kancelaria Prezydenta RP – komunikat z 17 lipca 2026 r. dotyczący odmowy podpisania ustawy o statusie osoby najbliższej w związku i umowie o wspólnym pożyciu oraz ustawy wprowadzającej.
[6] Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego ogłoszone 28 lipca 2026 r. – dotyczące rozporządzenia Ministra Cyfryzacji z 22 maja 2026 r.; informacja o rozstrzygnięciu została podana m.in. przez PAP. Ze względu na aktualny spór dotyczący publikacji i skutków orzeczenia stan tej części artykułu wymaga bieżącej aktualizacji.
Podsumowanie
Na 16 sierpnia 2026 r. w Polsce nadal nie można zawrzeć małżeństwa dwóch osób tej samej płci w polskim Urzędzie Stanu Cywilnego.
Jednocześnie orzecznictwo TSUE i NSA znacząco zmieniło sytuację małżeństw jednopłciowych legalnie zawartych w innych państwach Unii Europejskiej.
TSUE potwierdził obowiązek ich uznawania w zakresie wynikającym z prawa UE, a NSA w konkretnej sprawie zobowiązał USC do dokonania transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa. [1][2]
Rozporządzenie z 22 maja 2026 r. miało dostosować wzory dokumentów do tej sytuacji, jednak 28 lipca Trybunał Konstytucyjny zakwestionował część tego rozwiązania. [3][6]
Dlatego najważniejszym elementem obecnej sytuacji jest niepewność dotycząca praktyki po 23 sierpnia 2026 r.
Artykuł będzie wymagał aktualizacji po tej dacie.
Ważne: artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. W przypadku konkretnej sprawy dotyczącej uznania małżeństwa lub transkrypcji zagranicznego aktu warto skonsultować się z prawnikiem lub właściwym Urzędem Stanu Cywilnego.
