Stan prawny: 25 września 2026 r.
Ostatnia aktualizacja: 25 września 2026 r.
Czy w Polsce można zawrzeć małżeństwo dwóch osób tej samej płci? Czy Polska uznaje ślub jednopłciowy zawarty za granicą? Co zmieniły wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 2025 roku, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z marca 2026 roku oraz przepisy dotyczące transkrypcji zagranicznych aktów małżeństwa?
Sytuacja prawna w 2026 roku jest bardziej złożona niż jeszcze kilka lat temu. Trzeba przede wszystkim odróżnić możliwość zawarcia małżeństwa jednopłciowego w Polsce od uznania lub transkrypcji małżeństwa legalnie zawartego w innym państwie.
Dodatkowym elementem jest orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 28 lipca 2026 r. dotyczące nowych wzorów dokumentów stanu cywilnego. Z tego powodu sytuacja związana z administracyjną obsługą transkrypcji pozostaje obecnie prawnie skomplikowana.
Najważniejsze informacje w skrócie
Na 25 września 2026 r.:
- polskie prawo nadal nie przewiduje możliwości zawarcia w polskim USC małżeństwa przez dwie osoby tej samej płci,
- TSUE w wyroku z 25 listopada 2025 r. w sprawie C-713/23 uznał, że państwo członkowskie musi respektować małżeństwo osób tej samej płci legalnie zawarte w innym państwie UE w zakresie wymaganym przez prawo Unii,
- NSA 20 marca 2026 r. w sprawie II OSK 216/21 zobowiązał kierownika USC do dokonania transkrypcji aktu małżeństwa dwóch mężczyzn zawartego w Niemczech,
- 22 maja 2026 r. ogłoszono rozporządzenie zmieniające wzory dokumentów stanu cywilnego, które zgodnie z jego treścią weszły w życie 23 sierpnia 2026 r.,
- 28 lipca 2026 r. Trybunał Konstytucyjny ogłosił orzeczenie, w którym zakwestionował rozporządzenie w zakresie dotyczącym dokumentów umożliwiających transkrypcję zagranicznych małżeństw jednopłciowych,
- sytuacja dotycząca praktycznego stosowania nowych wzorów dokumentów pozostaje więc przedmiotem sporu prawnego.
Czy w Polsce można zawrzeć małżeństwo jednopłciowe?
Nie.
Na dzień 25 września 2026 r. polskie przepisy nie przewidują procedury pozwalającej dwóm osobom tej samej płci zawrzeć małżeństwo w polskim Urzędzie Stanu Cywilnego.
Nie oznacza to jednak, że polskie organy mogą w każdej sytuacji ignorować małżeństwo legalnie zawarte w innym państwie Unii Europejskiej.
To właśnie rozróżnienie stało się kluczowe po wyroku TSUE z 25 listopada 2025 r.
Co orzekł TSUE 25 listopada 2025 r.?
Sprawa C-713/23 dotyczyła dwóch obywateli Polski, którzy zawarli małżeństwo w Niemczech, a następnie starali się o jego uznanie w Polsce.
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wskazał, że państwo członkowskie musi respektować prawa obywateli Unii wynikające ze swobody przemieszczania się i życia rodzinnego.
Oznacza to, że państwo pochodzenia nie może odmówić uznania małżeństwa zawartego zgodnie z prawem innego państwa członkowskiego, jeżeli prowadziłoby to do pozbawienia obywateli skutecznego korzystania z praw wynikających z prawa Unii.
Czy TSUE nakazał Polsce wprowadzić małżeństwa jednopłciowe?
Nie.
To bardzo ważne rozróżnienie.
Zasady zawierania małżeństw pozostają zasadniczo w kompetencji państw członkowskich.
Wyrok TSUE nie oznacza więc:
„Od teraz dwie osoby tej samej płci mogą wziąć ślub w polskim USC”.
Dotyczy on natomiast obowiązku respektowania określonych skutków małżeństwa legalnie zawartego w innym państwie członkowskim UE.
Wyrok NSA z 20 marca 2026 r. – II OSK 216/21
Po wyroku TSUE sprawa wróciła do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
20 marca 2026 r. NSA uznał skargę za zasadną, uchylił wcześniejsze odmowne rozstrzygnięcia i zobowiązał kierownika USC do dokonania transkrypcji aktu małżeństwa zawartego w Niemczech przez osoby tej samej płci. [2]
NSA wskazał, że przy rozstrzyganiu sprawy należy uwzględnić nie tylko przepisy krajowe, ale również prawo Unii Europejskiej oraz standardy ochrony praw człowieka.
Sąd podkreślił również, że art. 18 Konstytucji RP nie może być interpretowany jako bezwzględna przeszkoda w uznaniu małżeństwa osób tej samej płci zawartego za granicą.
Co to jest transkrypcja aktu małżeństwa?
Transkrypcja polega na przeniesieniu treści zagranicznego aktu stanu cywilnego do polskiego rejestru stanu cywilnego.
Nie oznacza ona zawarcia nowego małżeństwa w Polsce.
Małżeństwo zostało zawarte wcześniej za granicą. Transkrypcja służy natomiast odzwierciedleniu zagranicznego aktu w polskim rejestrze.
Rozporządzenie z 22 maja 2026 r.
Nowe wzory zostały przygotowane tak, aby dokumenty związane z transkrypcją zagranicznego aktu małżeństwa mogły uwzględnić również sytuację, w której małżonkowie są osobami tej samej płci.
Rozporządzenie przewiduje trzymiesięczne vacatio legis.
Zgodnie z jego treścią nowe rozwiązania weszły w życie 23 sierpnia 2026 r.
Co wydarzyło się 28 lipca 2026 r.?
To element, którego nie można obecnie pominąć.
28 lipca 2026 r. Trybunał Konstytucyjny ogłosił orzeczenie dotyczące rozporządzenia Ministra Cyfryzacji z 22 maja 2026 r.
TK uznał rozporządzenie za niezgodne z art. 92 ust. 1 w związku z art. 18 Konstytucji RP w zakresie, w jakim wprowadza ono wzory dokumentów przeznaczone do sporządzania i wydawania dokumentów dotyczących małżeństw zawartych za granicą przez osoby tej samej płci.
Czy orzeczenie TK oznacza, że rozporządzenie nie weszło 23 sierpnia?
Sytuacja nie jest obecnie tak jednoznaczna.
Rozporządzenie z 22 maja nadal znajduje się w Dzienniku Ustaw i zgodnie z jego treścią weszłow życie 23 sierpnia 2026 r.
Jednocześnie 28 lipca Trybunał Konstytucyjny ogłosił orzeczenie kwestionujące część rozporządzenia. Według dostępnych na 16 sierpnia informacji orzeczenie to nie zostało opublikowane w Dzienniku Ustaw.
W praktyce oznacza to, że wokół skutków orzeczenia TK oraz dalszego stosowania rozporządzenia istnieje obecnie spór prawny.
Dlatego nie należy dziś kategorycznie pisać ani:
„od 23 sierpnia każda para na pewno będzie mogła dokonać transkrypcji”
ani:
„transkrypcja została definitywnie zablokowana”.
Sytuacja wymaga dalszego śledzenia.
Czy para jednopłciowa może obecnie dokonać transkrypcji zagranicznego aktu?
Istnieje bardzo istotne orzecznictwo przemawiające za możliwością transkrypcji.
W szczególności NSA w wyroku II OSK 216/21 zobowiązał kierownika USC do dokonania transkrypcji aktu małżeństwa zawartego w Niemczech.
Jednocześnie praktyka administracyjna po 23 sierpnia 2026 r. może zależeć od dalszego rozwoju sytuacji dotyczącej rozporządzenia oraz orzeczenia TK.
W konkretnej sprawie warto więc sprawdzić aktualne stanowisko właściwego USC albo skonsultować się z prawnikiem.
Czy transkrypcja oznacza legalizację małżeństw jednopłciowych w Polsce?
Nie.
Należy rozdzielić trzy różne kwestie.
Zawarcie małżeństwa w Polsce
Polskie prawo nadal nie umożliwia dwóm osobom tej samej płci zawarcia małżeństwa w polskim USC.
Uznanie małżeństwa zawartego za granicą
To odrębna kwestia związana między innymi z prawem Unii Europejskiej i swobodą przemieszczania się obywateli UE.
Transkrypcja
To przeniesienie zagranicznego aktu do polskiego rejestru stanu cywilnego. Nie jest to ponowne zawarcie małżeństwa.
Co z ustawą o statusie osoby najbliższej?
W 2026 r. parlament uchwalił ustawę o statusie osoby najbliższej w związku i umowie o wspólnym pożyciu oraz ustawę zawierającą przepisy wprowadzające.
29 maja 2026 r. Sejm uchwalił obie ustawy.
17 lipca 2026 r. Prezydent RP Karol Nawrocki odmówił ich podpisania. [5]
Weto nie uchyliło wyroku TSUE ani wyroku NSA dotyczących zagranicznych małżeństw osób tej samej płci.
Są to odrębne kwestie prawne.
Najważniejsze daty
25 listopada 2025 r.
TSUE – C-713/23
Wyrok dotyczący obowiązku respektowania małżeństwa osób tej samej płci legalnie zawartego w innym państwie członkowskim w zakresie wymaganym przez prawo UE.
20 marca 2026 r.
NSA – II OSK 216/21
NSA zobowiązał kierownika USC do transkrypcji aktu małżeństwa dwóch osób tej samej płci zawartego w Niemczech.
22 maja 2026 r.
Rozporządzenie Ministra Cyfryzacji – Dz.U. 2026 poz. 667
Ogłoszono nowe wzory dokumentów z zakresu rejestracji stanu cywilnego.
17 lipca 2026 r.
Weto Prezydenta
Prezydent odmówił podpisania ustawy o statusie osoby najbliższej oraz przepisów ją wprowadzających. [5]
28 lipca 2026 r.
Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego
TK zakwestionował rozporządzenie z 22 maja w zakresie dotyczącym dokumentów związanych z zagranicznymi małżeństwami jednopłciowymi.
23 sierpnia 2026 r.
Wejście w życie nowych wzorów dokumentów
Nowe wzory umożliwiły urzędom stanu cywilnego transkrypcję zagranicznych aktów małżeństw jednopłciowych.
24 września 2026 r.
Interpretacja ogólna Ministra Finansów i Gospodarki
Rozstrzygnięcie skutków podatkowych transkrypcji na gruncie prawa podatkowego. [9]
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Czy można wziąć ślub jednopłciowy w Polsce?
Nie. Na 16 sierpnia 2026 r. polskie przepisy nie przewidują możliwości zawarcia małżeństwa przez dwie osoby tej samej płci w polskim USC.
Czy Polska musi uznać ślub jednopłciowy zawarty w innym kraju UE?
Prawo UE wymaga uznania takich małżeństw w zakresie niezbędnym do zapewnienia obywatelom UE skutecznego korzystania z praw wynikających z prawa Unii, co potwierdził TSUE w sprawie C-713/23. [1]
Czy wyrok TSUE zalegalizował małżeństwa jednopłciowe w Polsce?
Nie. Wyrok dotyczy uznawania małżeństw zawartych za granicą, a nie obowiązku umożliwienia zawierania takich małżeństw w Polsce.
Czy NSA nakazał transkrypcję małżeństwa jednopłciowego?
Tak. W sprawie II OSK 216/21 NSA zobowiązał kierownika USC do dokonania transkrypcji aktu małżeństwa zawartego w Niemczech.
Czy rozporządzenie z 22 maja 2026 r. już obowiązuje?
Tak, od 23 sierpnia 2026 r. Nowe wzory dokumentów umożliwiają urzędom stanu cywilnego transkrypcję zagranicznych aktów małżeństw jednopłciowych.
Co zmieniło orzeczenie TK z 28 lipca?
TK zakwestionował część rozporządzenia dotyczącą dokumentów dla zagranicznych małżeństw osób tej samej płci. Mimo to rozporządzenie weszło w życie zgodnie z planem 23 sierpnia 2026 r.
Czy transkrypcja oznacza zawarcie małżeństwa w Polsce?
Nie. Jest to przeniesienie zagranicznego aktu małżeństwa do polskiego rejestru.
Czy weto ustawy o statusie osoby najbliższej zmieniło wyrok TSUE lub NSA?
Nie. Weto dotyczyło odrębnej ustawy krajowej.
Czy osoby po transkrypcji mają prawo do świadczeń i ulg podatkowych?
Tak. Interpretacja ogólna Ministra Finansów i Gospodarki z 24 września 2026 r. potwierdziła, że osoby posługujące się transkrybowanym aktem małżeństwa są na gruncie prawa podatkowego traktowane jak małżonkowie — z takimi samymi prawami i obowiązkami. [9] Dodatkowo od 18 września 2026 r. ZUS wypłaca zasiłki opiekuńcze osobom, które muszą opiekować się chorym małżonkiem w takim związku.
Źródła
[1] Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej – wyrok z 25 listopada 2025 r., C-713/23, Cupriak-Trojan i Trojan przeciwko Wojewodzie Mazowieckiemu.
[2] Naczelny Sąd Administracyjny – wyrok z 20 marca 2026 r., II OSK 216/21, dotyczący transkrypcji aktu małżeństwa zawartego w Niemczech przez osoby tej samej płci.
[3] Dziennik Ustaw 2026, poz. 667 – rozporządzenie Ministra Cyfryzacji z 22 maja 2026 r. zmieniające wzory dokumentów wydawanych z zakresu rejestracji stanu cywilnego.
[4] Ministerstwo Cyfryzacji – komunikat z 22 maja 2026 r. „Transkrypcja zagranicznych aktów małżeństwa – równe traktowanie dla wszystkich obywateli”.
[5] Kancelaria Prezydenta RP – komunikat z 17 lipca 2026 r. dotyczący odmowy podpisania ustawy o statusie osoby najbliższej w związku i umowie o wspólnym pożyciu oraz ustawy wprowadzającej.
[6] Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego ogłoszone 28 lipca 2026 r. – dotyczące rozporządzenia Ministra Cyfryzacji z 22 maja 2026 r.
[7] Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Agnieszka Dziemianowicz-Bąk – wypowiedź w programie WP „Tłit” z 18 września 2026 r. dot. wypłaty zasiłków opiekuńczych przez ZUS dla małżeństw jednopłciowych po transkrypcji.
[8] Dane o liczbie transkrybowanych zagranicznych aktów małżeństw jednopłciowych w polskim rejestrze stanu cywilnego, stan na 8 września 2026 r.
[9] Interpretacja ogólna Nr DTS6.8022.6.2026 Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 24 września 2026 r. w zakresie skutków podatkowych transkrypcji aktu małżeństwa obywateli Unii tej samej płci zawartego w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej do polskich akt stanu cywilnego.
Podsumowanie
Na 16 sierpnia 2026 r. w Polsce nadal nie można zawrzeć małżeństwa dwóch osób tej samej płci w polskim Urzędzie Stanu Cywilnego.
Jednocześnie orzecznictwo TSUE i NSA znacząco zmieniło sytuację małżeństw jednopłciowych legalnie zawartych w innych państwach Unii Europejskiej.
TSUE potwierdził obowiązek ich uznawania w zakresie wynikającym z prawa UE, a NSA w konkretnej sprawie zobowiązał USC do dokonania transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa. [1][2]
Rozporządzenie z 22 maja 2026 r. miało dostosować wzory dokumentów do tej sytuacji, jednak 28 lipca Trybunał Konstytucyjny zakwestionował część tego rozwiązania. [3][6]
AKTUALIZACJA – 11 wrzesień 2026 r.
Ważna zmiana: nowe zasady transkrypcji już obowiązują
Od 23 sierpnia 2026 r. obowiązują nowe wzory dokumentów z zakresu rejestracji stanu cywilnego, które umożliwiają prawidłową transkrypcję zagranicznych aktów małżeństwa osób tej samej płci.
Zmiana wynika z rozporządzenia Ministra Cyfryzacji z 22 maja 2026 r., opublikowanego w Dzienniku Ustaw pod poz. 667. Rozporządzenie zmieniło wzory dokumentów stosowanych przez urzędy stanu cywilnego.
W praktyce oznacza to, że osoba, która zawarła za granicą małżeństwo z osobą tej samej płci, może wystąpić o transkrypcję zagranicznego aktu małżeństwa do polskiego rejestru stanu cywilnego. Ministerstwo Cyfryzacji wskazuje, że transkrypcji można dokonać w dowolnym Urzędzie Stanu Cywilnego w Polsce.
Jest to istotna zmiana praktyczna. Dotychczas jednym z problemów była konstrukcja polskich wzorów aktów małżeństwa, które nie pozwalały na prawidłowe odwzorowanie zagranicznego aktu małżeństwa dwóch osób tej samej płci. Od 23 sierpnia 2026 r. istnieją już wzory dostosowane do takich przypadków.
Ważne: nie oznacza to, że w Polsce można zawrzeć małżeństwo jednopłciowe. Zmiana dotyczy uznawania i rejestracji małżeństw, które zostały już legalnie zawarte za granicą. Transkrypcja nie jest ponownym zawarciem małżeństwa w Polsce.
Co jeszcze zmieniło się w 2026 roku?
Nowe przepisy są konsekwencją szerszej ewolucji sytuacji prawnej małżeństw jednopłciowych zawartych za granicą.
Szczególne znaczenie ma wyrok TSUE z 25 listopada 2025 r., w którym Trybunał wskazał na obowiązek respektowania przez państwa członkowskie UE małżeństwa osób tej samej płci legalnie zawartego w innym państwie członkowskim, w zakresie wynikającym z prawa Unii. Polskie Ministerstwo Cyfryzacji wskazywało ten wyrok jako podstawę konieczności dostosowania praktyki i dokumentów stanu cywilnego.
Istotne są również najnowsze orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego. W szczególności w wyrokach z 7 maja 2026 r. NSA zajmował się kwestią transkrypcji zagranicznych aktów małżeństwa osób tej samej płci oraz możliwością powoływania się przez organy na klauzulę porządku publicznego.
Warto również wspomnieć o wyroku NSA z 20 marca 2026 r. (II OSK 216/21). Sąd wskazał m.in., że trudności techniczne związane z funkcjonowaniem systemów teleinformatycznych nie mogą stanowić podstawy odmowy dokonania transkrypcji.
Co to oznacza w praktyce?
Jeżeli małżeństwo dwóch osób tej samej płci zostało legalnie zawarte za granicą, możliwe jest obecnie przeprowadzenie procedury transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa w Polsce na zasadach dostosowanych do takich małżeństw.
Wniosek można złożyć w urzędzie stanu cywilnego w Polsce. Osoba przebywająca za granicą może również skorzystać z pośrednictwa polskiego konsula. Konsul przekazuje wniosek do wskazanego USC w Polsce, natomiast samą transkrypcję wykonuje kierownik urzędu stanu cywilnego.
Należy pamiętać, że szczegółowe wymagania dotyczące dokumentów mogą zależeć od państwa, w którym zawarto małżeństwo. W szczególności znaczenie mogą mieć zasady dotyczące tłumaczenia zagranicznego aktu oraz jego legalizacji lub apostille.
AKTUALIZACJA – 25 września 2026 r.
Kolejny krok: ZUS wypłaca świadczenia małżeństwom jednopłciowym
18 września 2026 r. minister rodziny, pracy i polityki społecznej Agnieszka Dziemianowicz-Bąk poinformowała, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozpoczął wypłatę pierwszych zasiłków opiekuńczych dla osób pozostających w małżeństwach jednopłciowych, których zagraniczne akty zostały transkrybowane w polskim rejestrze stanu cywilnego. Zasiłek ten przysługuje ubezpieczonemu, który musi sprawować osobistą opiekę nad chorym małżonkiem.
Jest to pierwsza polska instytucja, która w praktyce zaczęła respektować status prawny wynikający z transkrypcji, a nie tylko go odnotowywać. 18 września minister zapowiadała dalsze rozmowy w tej sprawie z Ministerstwem Finansów — jak się okazało, kwestia ta została rozstrzygnięta interpretacją ogólną już kilka dni później.
Ministerstwo Finansów rozstrzyga kwestię podatkową
24 września 2026 r. Minister Finansów i Gospodarki wydał interpretację ogólną (nr DTS6.8022.6.2026) w sprawie skutków podatkowych transkrypcji aktu małżeństwa zawartego przez obywateli UE tej samej płci w innym państwie członkowskim. Interpretacja stanowi wykonanie wyroku TSUE w sprawie C-713/23 i ma zapewnić jednolite stosowanie prawa podatkowego przez organy podatkowe w całym kraju. [9]
Zgodnie z interpretacją, osoby, które uzyskały transkrypcję zagranicznego aktu małżeństwa do polskiego rejestru stanu cywilnego, są na gruncie prawa podatkowego traktowane tak jak małżonkowie — na takich samych zasadach jak małżeństwa osób różnej płci. Oznacza to zarówno prawo do korzystania z ulg i preferencji podatkowych przysługujących małżonkom, jak i obowiązek stosowania się do ograniczeń, jakie prawo podatkowe nakłada na osoby pozostające w związku małżeńskim. Skutki podatkowe wywoływane są co do zasady już od momentu zawarcia małżeństwa za granicą, jednak każda sprawa podlega indywidualnej ocenie organu podatkowego — interpretacja nie zastępuje tej oceny, tylko wyznacza jej ramy.
Ile par skorzystało z transkrypcji?
Według danych z początku września 2026 r. w polskim rejestrze stanu cywilnego znajdowało się już 228 zagranicznych aktów małżeństw par jednopłciowych, z czego 98 wpisano w ciągu nieco ponad tygodnia od wejścia w życie nowych wzorów dokumentów 23 sierpnia 2026 r. [8]
Ważne: artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej ani podatkowej. W przypadku konkretnej sprawy dotyczącej uznania małżeństwa, transkrypcji zagranicznego aktu lub jej skutków podatkowych warto skonsultować się z prawnikiem, doradcą podatkowym lub właściwym Urzędem Stanu Cywilnego.
